در سال‌های اخیر، هوش مصنوعی از یک فناوری نوظهور و هیجان‌انگیز به ابزاری کاربردی برای حل مسائل واقعی کسب‌وکارها تبدیل شده است. هر روز مدل‌های جدید، ابزارهای هوشمند و عامل‌های مبتنی بر AI معرفی می‌شوند، اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست؛ سازمان‌ها چگونه می‌توانند از این فناوری برای ایجاد ارزش واقعی استفاده کنند؟
این موضوع محور اصلی دومین رویداد «کاربردهای هوش مصنوعی در صنایع و کسب‌وکارها» یا IRAN AI 2026 بود؛ رویدادی که در روزهای ۳۰ و ۳۱ شهریورماه در دانشگاه صنعتی شریف و با شعار «خلق ارزش با هوش مصنوعی» برگزار شد. در این رویداد، مدیران و متخصصان شرکت‌های بزرگ فناوری ایران درباره تجربه‌های واقعی خود از پیاده‌سازی هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف کسب‌وکار سخن گفتند و تلاش کردند تصویری عملی از نقش AI در سازمان‌های امروزی ارائه دهند.
چرا باید از مسئله شروع کرد، نه از فناوری؟
یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این رویداد، نگاه مسئله‌محور به هوش مصنوعی بود. ابراهیم نبیئی، مدیر ارشد فناوری گروه علی‌بابا، در سخنرانی خود تأکید کرد که نقطه آغاز هر پروژه هوش مصنوعی باید یک مسئله مشخص و قابل اندازه‌گیری باشد، نه انتخاب یک فناوری یا مدل جدید.
به گفته او، بسیاری از سازمان‌ها ابتدا تصمیم می‌گیرند از هوش مصنوعی استفاده کنند و سپس به دنبال یافتن کاربردی برای آن می‌گردند؛ رویکردی که معمولاً نتیجه مطلوبی به همراه ندارد. در مقابل، زمانی که یک چالش مشخص در تجربه مشتری یا فرآیندهای کسب‌وکار شناسایی شود، می‌توان ارزیابی کرد که آیا هوش مصنوعی بهترین راه‌حل برای رفع آن است یا خیر.
این دیدگاه باعث می‌شود سازمان‌ها به جای تمرکز صرف بر فناوری، بر ارزش نهایی حاصل از حل مسئله تمرکز کنند. در چنین شرایطی، هوش مصنوعی گاهی به شکل یک محصول مستقل ظاهر نمی‌شود و نقش آن در بهینه‌سازی فرآیندهای موجود یا افزایش بهره‌وری نمایان خواهد شد.
نبیئی همچنین اشاره کرد که دسترسی به مدل‌های پیشرفته تنها بخشی از مسیر موفقیت است. کیفیت داده‌ها، زیرساخت مناسب، شناخت دقیق مسئله و آمادگی سازمان برای تغییر، عواملی هستند که تعیین می‌کنند یک پروژه هوش مصنوعی از مرحله آزمایش فراتر رفته و به یک راهکار عملیاتی تبدیل شود.
هوش مصنوعی چگونه وارد عملیات روزمره کسب‌وکارها شده است؟
در پنل «هوش مصنوعی و تحول کسب‌وکار»، مدیران عامل علی‌بابا، دیجی‌کالا، دیوار و اسنپ‌پی درباره تجربه‌های واقعی خود از به‌کارگیری هوش مصنوعی در سازمان‌هایشان صحبت کردند.
نکته مشترک میان تمام این تجربه‌ها آن بود که هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک پروژه تحقیقاتی یا آزمایشی نیست و در بخش‌های مهمی از عملیات روزمره این شرکت‌ها حضور پیدا کرده است.
علی‌بابا؛ تحلیل هوشمند تماس‌های مشتریان
توحید علی‌اشرفی، مدیرعامل علی‌بابا، توضیح داد که این شرکت از هوش مصنوعی برای تحلیل تماس‌های مشتریان استفاده می‌کند. تماس‌های ورودی ابتدا به متن تبدیل می‌شوند و سپس سیستم‌های هوشمند با پردازش و خلاصه‌سازی این داده‌ها، اطلاعات ارزشمندی را در اختیار تیم‌های مختلف قرار می‌دهند.
این داده‌ها به سیستم هوش مشتری متصل می‌شوند و امکان شناسایی الگوهای رفتاری و مشکلات پرتکرار کاربران را فراهم می‌کنند. در نتیجه، سازمان می‌تواند تصمیم‌های دقیق‌تر و سریع‌تری برای بهبود خدمات خود اتخاذ کند.
دیجی‌کالا؛ قیمت‌گذاری هوشمند در مقیاس بزرگ
در دیجی‌کالا، یکی از مهم‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی به حوزه قیمت‌گذاری مربوط می‌شود. مسعود طباطبائی، مدیرعامل این شرکت، توضیح داد که پیش از این، بررسی قیمت کالاها در بازار نیازمند رصد دستی منابع متعدد بود؛ فرآیندی زمان‌بر که با افزایش تعداد محصولات پیچیده‌تر نیز می‌شد.
امروز موتورهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند کانال‌های مختلف بازار را بررسی کرده و اطلاعات قیمتی را جمع‌آوری کنند. سپس این داده‌ها بر اساس استراتژی‌های قیمت‌گذاری دیجی‌کالا تحلیل شده و پیشنهادهای به‌روزرسانی قیمت ارائه می‌شود.
دیوار؛ سرعت بیشتر در بررسی آگهی‌ها و کشف تقلب
اشکان آرمندهی، مدیرعامل دیوار، از کاربرد گسترده هوش مصنوعی در فرآیند بررسی آگهی‌ها سخن گفت. به گفته او، اکنون حدود ۹۷ درصد فرآیند ارزیابی آگهی‌ها با کمک سیستم‌های هوشمند انجام می‌شود.
این فناوری علاوه بر تسریع فرآیند انتشار آگهی‌ها، نقش مهمی در شناسایی تخلفات و کشف تقلب دارد. نتیجه این تحول آن است که فرآیندهایی که در گذشته ممکن بود چندین ساعت زمان ببرند، اکنون در بسیاری از موارد تنها طی چند دقیقه انجام می‌شوند.
اسنپ‌پی؛ هوش مصنوعی در قلب توسعه نرم‌افزار
در اسنپ‌پی، هوش مصنوعی نقش مهمی در توسعه نرم‌افزار ایفا می‌کند. مجید حسامی، مدیرعامل این شرکت، اعلام کرد که حدود ۴۰ درصد از کدهای تولیدشده در این مجموعه با کمک ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی نوشته می‌شوند.
علاوه بر این، استفاده از عامل‌های هوشمند و شخصی‌سازی ارتباط با کاربران نیز از دیگر حوزه‌هایی است که اسنپ‌پی در آن‌ها از فناوری AI بهره می‌برد. این موضوع نشان می‌دهد هوش مصنوعی تنها محدود به تحلیل داده نیست و می‌تواند در فرآیند تولید محصولات دیجیتال نیز نقش کلیدی داشته باشد.
چهار میلیون میکروسگمنت؛ شناخت عمیق‌تر مشتریان با داده
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرح‌شده در IRAN AI 2026 به شناخت مشتریان اختصاص داشت. فرناز عابدینی، متخصص داده در علی‌بابا، در ارائه‌ای با عنوان «وقتی داده به‌جای مشتری حرف می‌زند» درباره نقش داده و هوش مصنوعی در تحلیل رفتار کاربران صحبت کرد.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، علی‌بابا برای توسعه سیستم هوش مشتری خود بیش از ۷۰۰ ویژگی مهندسی‌شده طراحی کرده و از بیش از ۱۶ الگوریتم مختلف استفاده کرده است. نتیجه این فرآیند، شکل‌گیری بیش از چهار میلیون میکروسگمنت یا بخش‌بندی بسیار دقیق از مشتریان بوده است.
چنین سطحی از تفکیک باعث می‌شود رفتار کاربران با جزئیات بیشتری تحلیل شود و سازمان بتواند نیازها، ترجیحات و الگوهای رفتاری گروه‌های کوچک‌تر از مشتریان را بهتر شناسایی کند.
یکی دیگر از کاربردهای این زیرساخت، پیش‌بینی ریزش مشتریان است. طبق اطلاعات ارائه‌شده در این نشست، مدل طراحی‌شده برای پیش‌بینی ریزش مشتری به دقتی بیش از ۸۶ درصد دست یافته و می‌تواند نشانه‌های احتمالی قطع ارتباط کاربران با سرویس را پیش از وقوع شناسایی کند.
هوش مصنوعی چه تغییری در ساختار سازمان‌ها ایجاد می‌کند؟
گسترش استفاده از هوش مصنوعی تنها به بهبود فرآیندها محدود نمی‌شود و تأثیر آن بر ساختار سازمانی نیز به یکی از موضوعات مهم کسب‌وکارها تبدیل شده است.
در این پنل، مدیران عامل شرکت‌های مختلف دیدگاه‌های خود را درباره آینده نیروی انسانی و نقش عامل‌های هوشمند مطرح کردند.
مسعود طباطبائی اشاره کرد که دیجی‌کالا در حال بررسی تأثیر عامل‌های هوشمند بر ساختار سازمانی است و احتمال دارد در آینده بخشی از وظایف برخی موقعیت‌های شغلی توسط این عامل‌ها انجام شود.
در مقابل، اشکان آرمندهی تأکید کرد که هدف پروژه‌های هوش مصنوعی در دیوار، کاهش تعداد کارکنان نیست. از نگاه او، افزایش بهره‌وری به تیم‌ها کمک می‌کند تا زمان بیشتری برای حل مسائل جدید و توسعه خدمات اختصاص دهند.
توحید علی‌اشرفی نیز معتقد است مهم‌ترین اثر هوش مصنوعی کاهش فاصله میان مسئله و تصمیم است. فرآیندهایی که پیش‌تر برای جمع‌آوری، تحلیل و بررسی داده‌ها ساعت‌ها یا حتی روزها زمان نیاز داشتند، اکنون با سرعت بسیار بیشتری انجام می‌شوند و مدیران می‌توانند بر پایه اطلاعات جامع‌تر تصمیم‌گیری کنند.
با این حال، تصمیم‌گیری نهایی همچنان در اختیار انسان باقی می‌ماند. تشخیص اهمیت مسائل، انتخاب میان گزینه‌های مختلف و پذیرش مسئولیت نتایج تصمیم‌ها همچنان از مهم‌ترین وظایف نیروی انسانی خواهد بود.
عبور از استفاده نمایشی به خلق ارزش واقعی
تجربه‌های مطرح‌شده در IRAN AI 2026 نشان می‌دهد بسیاری از کسب‌وکارهای ایرانی از مرحله آزمایش و استفاده نمایشی از هوش مصنوعی عبور کرده‌اند و اکنون این فناوری را در قلب فرآیندهای عملیاتی خود به کار می‌گیرند.
از تحلیل تماس‌های مشتریان در علی‌بابا گرفته تا قیمت‌گذاری هوشمند در دیجی‌کالا، کشف تقلب در دیوار و تولید کد در اسنپ‌پی، همه این نمونه‌ها یک پیام مشترک دارند؛ ارزش واقعی هوش مصنوعی زمانی ایجاد می‌شود که برای حل یک مسئله مشخص و قابل‌اندازه‌گیری به کار گرفته شود.
در نهایت، موفقیت پروژه‌های هوش مصنوعی بیش از آنکه به انتخاب مدل یا ابزار وابسته باشد، به کیفیت داده‌ها، آمادگی سازمان، تعریف دقیق مسئله و توانایی تبدیل فناوری به یک راهکار عملی بستگی دارد.
گارانتی آونگ؛ همراه مطمئن تجهیزات دیجیتال
استفاده روزافزون از فناوری‌های نوین، اهمیت بهره‌مندی از خدمات پس از فروش قابل‌اعتماد را بیش از گذشته نشان می‌دهد. گارانتی آونگ با بیش از ۱۹ سال سابقه در بازار فناوری ایران و ارائه خدمات برای برندهای مطرحی مانند ADATA، XPG، Hiksemi، Baseus، D-Link و Neterbit، تلاش می‌کند کاربران با خیال آسوده از تجهیزات دیجیتال خود استفاده کنند. خدمات گسترده، شبکه سراسری نمایندگان و پشتیبانی تخصصی، آونگ را به یکی از شناخته‌شده‌ترین نام‌ها در حوزه گارانتی محصولات فناوری تبدیل کرده است.
