چطور طول عمر مودم و روتر خود را افزایش دهیم؟ | راهنمای نگهداری تجهیزات شبکه

مودم و روتر از مهم‌ترین اجزای هر شبکه خانگی یا اداری هستند. این دستگاه‌ها معمولاً همیشه روشن و در حال کارند، بنابراین فرسودگی و کاهش عمر آن‌ها امری طبیعی است. اما آیا می‌توان عمر این تجهیزات را افزایش داد؟ خوشبختانه پاسخ مثبت است. با رعایت چند نکته ساده اما مهم، می‌توانید عملکرد مودم و روتر خود را بهینه کرده و از خرابی زودهنگام آن‌ها جلوگیری کنید.

در این راهنمای جامع، روش‌هایی را بررسی می‌کنیم که با اجرای آن‌ها می‌توانید طول عمر تجهیزات شبکه خود را به حداکثر برسانید و هزینه‌های تعمیر یا تعویض را کاهش دهید.

۱. تهویه مناسب؛ دشمن اصلی مودم: گرما

یکی از عوامل اصلی خرابی مودم و روتر، گرمای بیش‌ازحد است. چون این دستگاه‌ها معمولاً ساعت‌ها یا حتی روزها به‌طور مداوم روشن هستند، گرمای تولیدشده در آن‌ها می‌تواند آسیب‌زننده باشد.

راهکارها:

مودم را در محلی قرار دهید که جریان هوای مناسب داشته باشد.

هرگز آن را روی فرش، روتختی یا سطوح نرم نگذارید.

از قرار دادن مودم در فضاهای بسته مانند کشو یا داخل کمد خودداری کنید.

اگر دستگاه شما داغ می‌شود، استفاده از پایه خنک‌کننده یا فن خارجی را در نظر بگیرید.

۲. قرارگیری صحیح؛ مکان مودم مهم است

نحوه قرارگیری مودم در خانه یا محل کار نه تنها روی طول عمر آن، بلکه بر کیفیت سیگنال هم تأثیر دارد.

نکات مهم:

مودم را به‌صورت عمودی یا مطابق با طراحی کارخانه نصب کنید.

از تابش مستقیم آفتاب دور نگه‌دارید.

تا حد ممکن آن را در ارتفاعی میانی و دور از وسایل الکترونیکی دیگر (مثل تلویزیون یا مایکروویو) قرار دهید.

۳. خاموش‌کردن در زمان عدم نیاز

برخلاف تصور عمومی، روشن نگه‌داشتن دائمی مودم و روتر الزامی نیست. مخصوصاً در ساعات شب یا زمان‌هایی که از اینترنت استفاده نمی‌شود.

مزایای خاموش‌کردن:

کاهش استهلاک قطعات داخلی

کاهش مصرف برق

کاهش دمای کلی دستگاه

بازیابی عملکرد بهتر پس از روشن‌شدن مجدد

اگر فراموش می‌کنید مودم را خاموش کنید، می‌توانید از پریزهای هوشمند زمان‌دار برای قطع برق در زمان مشخص استفاده کنید.

۴. به‌روزرسانی نرم‌افزاری و فریم‌ور

بسیاری از کاربران توجهی به آپدیت نرم‌افزاری مودم و روتر ندارند. در حالی‌که به‌روزرسانی فریم‌ور می‌تواند باگ‌ها را برطرف کرده، امنیت را افزایش دهد و عملکرد دستگاه را بهبود بخشد.

چگونه انجام دهید:

وارد تنظیمات مودم از طریق مرورگر شوید (معمولاً آدرس IP دستگاه 192.168.1.1 است).

بخش Firmware Update یا Software Update را بیابید.

اگر آپدیتی موجود بود، مطابق دستورالعمل کارخانه آن را نصب کنید.

نکته: حتماً از مدل مودم خود نسخه صحیح فریم‌ور را دریافت کنید تا مشکلی برای دستگاه ایجاد نشود.

۵. مراقبت در برابر نوسانات برق

یکی از عوامل پنهان و خطرناک در خرابی مودم و روتر، نوسانات و قطعی‌های برق است.

راهکارهای جلوگیری:

استفاده از محافظ برق یا UPS برای محافظت از تجهیزات شبکه

خودداری از استفاده مستقیم مودم به برق شهری بدون واسطه محافظ

در هنگام طوفان یا قطع‌و‌وصل مکرر برق، بهتر است مودم را خاموش و از برق جدا کنید

۶. دوری از رطوبت و گردوغبار

رطوبت و گردوغبار می‌توانند به‌مرور زمان باعث خرابی مدارهای داخلی مودم شوند.

نکات مهم:

مودم را در محیط خشک و دارای تهویه مناسب قرار دهید.

حداقل ماهی یک‌بار با دستمال خشک و نرم، دستگاه را تمیز کنید.

اگر در مناطق مرطوب زندگی می‌کنید، از سیلیکاژل یا دستگاه رطوبت‌گیر در نزدیکی مودم استفاده کنید.

۷. پسورد قوی و مدیریت دستگاه‌های متصل

وقتی مودم شما بدون رمز یا با رمز ضعیف باشد، افراد زیادی می‌توانند به آن متصل شوند. این موضوع باعث مصرف بیش‌ازحد منابع مودم شده و بر عمر و عملکرد آن اثر منفی می‌گذارد.

اقدامات لازم:

انتخاب رمز عبور قوی برای وای‌فای (ترکیب حروف بزرگ، کوچک، عدد و نماد)

غیرفعال‌کردن WPS

مشاهده لیست دستگاه‌های متصل و قطع دسترسی‌های مشکوک

استفاده از قابلیت MAC Filtering برای محدود کردن دستگاه‌های مجاز

۸. ریست تنظیمات فقط در مواقع ضروری

برخی افراد برای رفع هر مشکلی، مودم را ریست سخت‌افزاری می‌کنند (reset factory). این کار نباید به‌طور مداوم انجام شود، چون ممکن است به فریم‌ور یا تنظیمات پیش‌فرض آسیب بزند.

پیشنهاد:
ابتدا از طریق صفحه تنظیمات مودم، به‌صورت نرم‌افزاری تنظیمات را بررسی یا تغییر دهید. ریست سخت‌افزاری را فقط در مواقع خاص مانند فراموشی رمز عبور انجام دهید.

۹. استفاده از تجهیزات با کیفیت و گارانتی معتبر

مودم‌هایی که از برندهای معتبر و با گارانتی شناخته‌شده مانند آونگ تهیه شده‌اند، هم از نظر عملکرد و هم از نظر دوام وضعیت بهتری دارند.

مزایای خرید از برندهای معتبر:

قطعات داخلی با کیفیت‌تر

پشتیبانی نرم‌افزاری بهتر

خدمات پس از فروش مناسب

طول عمر بیشتر

۱۰. بررسی دمای محیط و فصل‌ها

در تابستان، دمای محیط می‌تواند اثر زیادی بر گرمای مودم بگذارد. بهتر است در فصل‌های گرم، نکات زیر را رعایت کنید:

مودم را از پنجره و تابش آفتاب دور نگه‌دارید.

در صورت امکان، پنجره‌ای برای جریان هوا باز بگذارید.

در ساعات گرم، مودم را خاموش کرده و پس از خنک‌شدن دوباره روشن کنید.

۱۱. مدیریت مصرف اینترنت

استفاده مداوم و بی‌وقفه از مودم، به‌خصوص در صورت اجرای هم‌زمان چندین استریم یا دانلود سنگین، باعث فرسودگی زودتر آن می‌شود.

پیشنهادها:

در صورت امکان استفاده از کابل LAN به‌جای وای‌فای

زمان‌بندی دانلودها در ساعات غیرپیک

مدیریت کیفیت سرویس (QoS) برای اولویت‌بندی مصرف اینترنت

۱۲. بررسی دوره‌ای و پشتیبانی فنی

هر از گاهی تنظیمات و وضعیت فنی مودم خود را بررسی کنید. برخی مودم‌ها اطلاعاتی مانند دما، قدرت سیگنال، و تعداد اتصال‌ها را نمایش می‌دهند. بررسی این اطلاعات می‌تواند از بروز مشکل پیشگیری کند.

اگر در عملکرد دستگاه اختلالی احساس کردید، قبل از اقدام به تعویض، با پشتیبانی فنی گارانتی تماس بگیرید تا راهنمایی تخصصی دریافت کنید.

جمع‌بندی

مودم و روتر شما قلب شبکه خانگی یا اداری هستند. اگر به آن‌ها توجه نکنید، ممکن است نه‌تنها دچار افت سرعت و قطعی اتصال شوید، بلکه هزینه تعمیر یا تعویض هم برایتان ایجاد شود. اما با رعایت نکاتی ساده مانند تهویه مناسب، به‌روزرسانی نرم‌افزاری، استفاده از محافظ برق و مدیریت مصرف، می‌توانید طول عمر این تجهیزات را افزایش دهید و تجربه‌ای سریع‌تر و پایدارتر از اینترنت داشته باشید. همچنین پیشنهاد می‌شود در زمان خرید مودم و روتر جدید، از برندهای معتبر با گارانتی قابل اعتماد مانند آونگ استفاده کنید تا خیال‌تان از کیفیت و پشتیبانی راحت باشد.