هوش مصنوعی دیگر یک فناوری آیندهنگرانه نیست؛ بلکه به یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر اقتصاد جهانی تبدیل شده است. طی دو سال اخیر، پیشرفت مدلهای زبانی و سیستمهای هوشمند باعث شده بسیاری از شرکتها بخشی از فرایندهای کاری خود را به هوش مصنوعی بسپارند. همین موضوع بحثهای گستردهای را درباره آینده بازار کار، رشد اقتصادی و نقش انسان در اقتصاد دیجیتال به وجود آورده است.
جدیدترین اخبار روز تکنولوژی در کانال تلگرام آونگ
در تازهترین گزارش منتشرشده توسط آنتروپیک، یکی از بزرگترین شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی، سناریوهای مختلفی درباره تأثیر این فناوری بر اقتصاد آمریکا تا سال ۲۰۳۰ بررسی شده است. نتایج این گزارش نشان میدهد هوش مصنوعی میتواند از یک سو رشد اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند و از سوی دیگر، بخش بزرگی از مشاغل اداری و دانشمحور را تحت تأثیر قرار دهد.
گزارش جدید آنتروپیک چه تصویری از اقتصاد سال ۲۰۳۰ ارائه میدهد؟
تیم تحقیقاتی آنتروپیک برای بررسی تأثیر هوش مصنوعی، اقتصاد را به مجموعهای از وظایف مختلف تقسیم کرده است. سپس مشخص شده که هوش مصنوعی در هر بخش چه نقشی خواهد داشت؛ از کمک به انجام کارها گرفته تا خودکارسازی کامل آنها یا حتی ایجاد وظایف و فرصتهای شغلی جدید.
این مدل تلاش میکند نشان دهد سرعت توسعه و پذیرش هوش مصنوعی چگونه میتواند بر شاخصهایی مانند تولید ناخالص داخلی، نرخ بیکاری، دستمزدها و ساختار بازار کار تأثیر بگذارد. نکته مهم اینجاست که آنتروپیک تأکید میکند این سناریوها پیشبینی قطعی آینده نیستند، بلکه مسیرهای احتمالی هستند که میتوانند در صورت ادامه روند فعلی شکل بگیرند.
سناریوی کمتأثیر؛ زمانی که هوش مصنوعی تغییرات محدودی ایجاد میکند
در خوشبینانهترین و محتاطانهترین سناریو، تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار محدود خواهد بود. در این حالت، تولید ناخالص داخلی آمریکا تا سال ۲۰۳۰ تنها حدود ۱.۶ درصد بیشتر از شرایطی خواهد بود که هوش مصنوعی وجود نداشته باشد.
در چنین شرایطی، رشد اقتصادی سالانه به حدود ۲.۴ درصد میرسد و میزان کاهش اشتغال در مشاغل دانشمحور کمتر از یک درصد خواهد بود. همچنین نرخ بیکاری تغییر محسوسی نخواهد داشت و بازار کار میتواند خود را با تحولات جدید تطبیق دهد.
این سناریو نشان میدهد اگر پذیرش هوش مصنوعی با سرعتی کنترلشده انجام شود، اقتصاد میتواند از مزایای آن بهره ببرد بدون آنکه شوک بزرگی به بازار کار وارد شود.
سناریوی میانی؛ رشد اقتصادی بیشتر در کنار کاهش بخشی از مشاغل
سناریوی دوم زمانی اتفاق میافتد که هوش مصنوعی بتواند بخش قابل توجهی از فعالیتهای فکری و دانشمحور را انجام دهد. در این شرایط، سرعت رشد اقتصاد تقریباً دو برابر شده و به بیش از ۵ درصد در سال میرسد.
در این مدل، تولید ناخالص داخلی حدود ۸.۳ درصد افزایش پیدا میکند، اما در مقابل بخشی از مشاغل اداری، مدیریتی و تخصصی تحت فشار قرار میگیرند. بر اساس برآوردهای آنتروپیک، اشتغال در مشاغل شناختی نزدیک به ۴ درصد کاهش خواهد یافت.
نکته جالب توجه این است که همه گروههای شغلی به یک اندازه تحت تأثیر قرار نمیگیرند. در حالی که برخی از کارکنان بخشهای اداری ممکن است با کاهش درآمد مواجه شوند، گروههایی که در حوزههای فنی، عملیاتی یا مشاغل غیرقابلجایگزینی فعالیت میکنند، میتوانند افزایش درآمد را تجربه کنند.
سناریوی شدید؛ رشد انفجاری اقتصاد و بیکاری گسترده
جنجالیترین بخش گزارش آنتروپیک به سناریوی شدید اختصاص دارد. در این وضعیت، هوش مصنوعی با سرعتی بسیار بالا توسعه پیدا میکند و بخش بزرگی از وظایف دانشمحور را برعهده میگیرد.
نتیجه چنین اتفاقی میتواند رشد اقتصادی سالانه بیش از ۱۵ درصد باشد؛ رقمی که در اقتصادهای مدرن تقریباً بیسابقه محسوب میشود. در این سناریو، تولید ناخالص داخلی آمریکا بیش از ۳۲ درصد بالاتر از مسیر عادی رشد خواهد کرد و اندازه اقتصاد تقریباً هر چهار تا پنج سال دو برابر میشود.
اما روی دیگر این رشد خیرهکننده، افزایش شدید بیکاری است. آنتروپیک تخمین میزند اشتغال در مشاغل شناختی بیش از ۲۱ درصد کاهش پیدا کند و نرخ بیکاری در این گروه به حدود ۱۸ درصد برسد. همچنین نرخ بیکاری کل اقتصاد میتواند به نزدیک ۱۲ درصد افزایش یابد؛ رقمی که حتی از بسیاری از دورههای رکود اقتصادی نیز بالاتر است.
چرا مشاغل دانشمحور بیشتر در معرض خطر هستند؟
برخلاف تصور عمومی، اولین قربانیان هوش مصنوعی احتمالاً کارگران خطوط تولید یا مشاغل یدی نخواهند بود. مدلهای زبانی پیشرفته بیش از هر چیز میتوانند فعالیتهایی مانند تولید محتوا، تحلیل داده، مدیریت اطلاعات، برنامهریزی، پشتیبانی مشتریان و بسیاری از وظایف اداری را خودکار کنند.
به همین دلیل کارکنان بخشهای اداری، کارشناسان، تحلیلگران و برخی مدیران میانی بیشتر از سایر گروهها در معرض تغییرات ناشی از هوش مصنوعی قرار دارند. البته این به معنای حذف کامل این مشاغل نیست؛ بلکه بسیاری از آنها احتمالاً دستخوش تغییر ماهیت خواهند شد.
برندگان و بازندگان عصر هوش مصنوعی چه کسانی خواهند بود؟
گزارش آنتروپیک نشان میدهد بزرگترین برندگان این تحول احتمالاً شرکتهای فناوری، سرمایهگذاران و سازمانهایی خواهند بود که زودتر از دیگران از هوش مصنوعی استفاده کنند.
در مقابل، افرادی که مهارتهای آنها بهراحتی قابل خودکارسازی است، بیشترین فشار را احساس خواهند کرد. همچنین سهم درآمد نیروی کار از اقتصاد ممکن است کاهش یابد و بخش بیشتری از ارزش اقتصادی ایجادشده به سمت صاحبان سرمایه و زیرساختها حرکت کند.
آیا هوش مصنوعی واقعاً شغلها را از بین میبرد یا آنها را تغییر میدهد؟
تاریخ فناوری نشان داده که نوآوریهای بزرگ معمولاً همزمان شغلهایی را حذف و فرصتهای جدیدی ایجاد میکنند. اینترنت، رایانههای شخصی و تلفنهای هوشمند نیز در ابتدا نگرانیهای مشابهی ایجاد کرده بودند.
بسیاری از کارشناسان معتقدند هوش مصنوعی نیز همین مسیر را طی خواهد کرد. برخی مشاغل کاهش مییابند، برخی متحول میشوند و در مقابل، فرصتهای شغلی جدیدی در حوزههایی مانند مدیریت سیستمهای هوش مصنوعی، تحلیل داده، امنیت سایبری، آموزش مدلها و نظارت بر خروجیهای هوش مصنوعی ایجاد خواهد شد.
جمعبندی؛ فرصت بزرگ یا تهدید بزرگ؟
گزارش آنتروپیک تصویری دوگانه از آینده ارائه میدهد. از یک سو، هوش مصنوعی میتواند موتور محرک رشد اقتصادی، افزایش بهرهوری و خلق ثروت در مقیاسی بیسابقه باشد. از سوی دیگر، اگر بازار کار و سیاستگذاران نتوانند خود را با این تحول هماهنگ کنند، میلیونها نفر ممکن است با چالشهای جدی شغلی مواجه شوند.
آنچه مشخص است این است که آینده اقتصاد تنها به توانایی هوش مصنوعی وابسته نیست؛ بلکه به نحوه استفاده انسانها، شرکتها و دولتها از این فناوری بستگی دارد. هرچه آمادگی برای پذیرش تغییرات بیشتر باشد، احتمال بهرهبرداری از مزایای هوش مصنوعی نیز افزایش خواهد یافت.
زیرساخت داده؛ پایه اصلی اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی
رشد هوش مصنوعی بدون زیرساخت مناسب ذخیرهسازی و پردازش داده امکانپذیر نیست. مدلهای هوش مصنوعی برای آموزش، تحلیل و پردازش اطلاعات به حجم عظیمی از دادهها نیاز دارند و به همین دلیل استفاده از تجهیزات ذخیرهسازی سریع و قابل اعتماد اهمیت بیشتری پیدا کرده است. SSDها، حافظههای جانبی و راهکارهای ذخیرهسازی مدرن نقش مهمی در این اکوسیستم دارند. در این میان، محصولاتی که با گارانتی آونگ عرضه میشوند، علاوه بر بهرهمندی از خدمات پس از فروش معتبر، میتوانند اطمینان بیشتری از بابت اصالت کالا و پشتیبانی فنی در اختیار کاربران و کسبوکارها قرار دهند.
