با کاربردی‌ترین اصطلاحات مربوط به اس‌اس‌دی SSD آشنا شوید

با کاربردی‌ترین اصطلاحات مربوط به اس‌اس‌دی SSD آشنا شوید

درایو‌های SSD کم‌کم دارند جای خود را در بسیاری از سیستم‌های کامپیوتری باز می‌کنند. سرعت‌بالا و ضریب اطمینان‌پذیری مناسب، بی‌صدا بودن و توان مصرفی پایینو همچنین اشغال فضای کم همگی باعث شده‌اند تا خرید یک درایو SSD برای بسیاری توجیه‌پذیر باشد. درایو SSD می‌تواند جانی تازه به یک لپ‌تاپ ببخشد، سرعت بوت سیستم را افزایش دهد و شما را از شر سروصدای هارددیسک خلاص کند. اما در مورد درایوهای اس‌اس‌دی عبارت‌ها و اصطلاحاتی به کار می‌رود که اگر پیش‌تر با آن‌ها آشنایی نداشته باشید، ممکن است خیال کنید چیزهایی که می‌شنوید مربوط به سیاره‌ای دیگر باشد! برای آنکه بدانید این موارد چه هستند، چه معنایی دارند و چه تاثیری در کارکرد درایو SSD خواهند داشت، بیست مورد از این اصطلاحات را دست‌چین و آماده کرده‌ایم و امیدواریم با مرور این‌ها دانش نسبتا جامعی درباره‌ی درایو‌های اس‌اس‌دی به دست بیاورید.

Firmware

Firmware مجموعه‌ای از دستورالعمل‌هایی است که در یک حافظه‌ی مخصوص در درایو SSD ذخیره‌شده و نحوه عملکرد درایو SSD را مدیریت می‌کند. نسخه‌ی مورد استفاده Firmware با یک عدد یا مجموعه از چندین عدد و حرف مشخص می‌شود و می‌توان آن را از طریق فایل‌های به‌روزرسانی قرار گرفته روی سایت سازنده به‌روزرسانی کرد. البته انتظار نداشته باشید مانند درایو کارت گرافیک برای درایوهای SSD نیز فایل به‌روزرسانی Firmware منتشر شود. این به‌روزرسانی‌ها بیشتر برای حل مشکلات کارآیی یا برخی باگ‌ها و افزایش ثبات در کارکرد ارائه شوند و به همین خاطر دفعات ارائه Firmware جدید برای یک درایو می‌تواند بسیار معدود باشد.

 

کنترلر

کنترلر در واقع پلیس راهنمایی و رانندگی در درایوهای SSD است و می‌توان گفت مهم‌ترین عامل برای فرق گذاشتن بین درایوهای مختلف به‌شمار می‌آید. این مساله به‌قدری اهمیت دارد که برخی از سازندگان درایوهای SSD تصمیم به خریدن کمپانی‌های سازنده‌ی کنترلر گرفته‌اند تا بیش‌ از پیش کنترلرها را برای درایوهای خودشان بهینه کنند. در حال حاضر Marvell و LSI/SandForce دو سازنده‌ی مهم کنترلر به‌شمار می‌آیند. همچنین بد نیست بدانید دو درایو SSD از سازندگان مختلف که از کنترلر و حافظه‌های مشابه با ظرفیت مشابه بهره می‌برند، تقریباً کارآیی نزدیک به هم دارند. البته نسخه Firmware و برخی فاکتورهای دیگر نیز می‌تواند در کارآیی درایو موثر باشد.

 

NAND Flash

عبارت NAND به دروازه‌های ورودی و خروجی منطقی در ساختار حافظه برای انتقال اطلاعات اشاره دارد. تراشه‌های حافظه‌ی مورد استفاده در درایوهای SSD از نوع حافظه‌های فلش NAND هستند که یک کنترلر مدیریت آنها را بر عهده دارد. این حافظه برای نگه‌ داشتن اطلاعات در خود نیازی به جریان مداوم برق ندارد و در صورت قطع برق، اطلاعات را در خود نگه خواهد داشت. سازنده‌ی درایو SSD لزوماً همان سازنده‌ی حافظه‌های NAND مورد استفاده در درایو نیست (برای مثال در درایوADATA SP920SS ، از حافظه‌های NAND ساخت شرکت Micron استفاده‌شده است). همچنین در زمان خرید نیازی نیست که توجهی ویژه به سازنده‌ی حافظه NAND مورد استفاده در درایو داشته باشید، زیرا حافظه‌های NAND مورد استفاده با فناوری‌های مختلفی تولید می‌شوند و نوع فناوری مورد استفاده است که در کارآیی تاثیر خواهد داشت.

 

 

MLC ، SLCو TLC

این سه عبارت بیان‌کننده‌ی سه مدل اصلی حافظه‌های NAND به‌کار گرفته‌شده در درایوهای SSD هستند. توجه داشته باشید که دو مدل MLC یا Multi Level Cell و SLC یا Single Level Cell بیشترین میزان استفاده را دارند. حافظه‌های MLC اغلب قیمت پایین‌تری داشته و در اکثر درایوهای امروزی برای سیستم‌های دسکتاپ و لپ‌تاپ مورد استفاده قرار می‌گیرند. هر سلول حافظه در MLC دارای دو بیت است و می‌تواند دربرگیرنده‌ی چهار حالت مختلف باشد. سلول حافظه در مدل SLC تنها یک بیت در اختیار دارد و دو حالت صفر یا یک را شامل می‌شود. این حافظه‌ها قیمت بالاتری دارند و در مدت‌زمان طولانی ثبات‌شان بیشتر است. به همین خاطر برای جبران ضعف حافظه‌های MLC در بروز خطا، یک سیستم تصحیح خطا در Firmware درایوهای مجهز به این نوع حافظه در نظر گرفته می‌شود تا در صورت لزوم وارد عمل شود. همچنین میزان Write Cycle یک حافظه MLC پایین‌تر از یک حافظه SLC است. اخیراً نسخه‌ای از حافظه‌های MLC با عنوان eMLC یا Enterprise MLC نیز ارائه‌شده است که در مقایسه با حافظه‌های MLC ثبات بیشتری دارند و بیشتر برای امور تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرند. حافظه‌ی TLC که اولین‌ بار توسط سامسونگ در درایوهای سری 840 Series به‌کار گرفته‌شده قدمت کمتری دارد، اما کم‌کم دیگر سازندگان درایوهای SSD را نیز به خود جلب کرده است. TLC مخفف عبارت Triple Level Cell است و با داشتن سه بیت برای هر سلول حافظه، می‌تواند هشت حالت مختلف را در برگیرد. افزایش دانسیته‌ی ذخیره‌سازی باعث کاهش هزینه‌ی تولید این سری از حافظه‌ها شده، اما در عین حال باعث شده تا سازندگان مجبور به استفاده از سیستم‌های تصحیح خطای پیچیده‌تری باشند. این حافظه‌ها به ولتاژ متغیر پیچیده‌تری نیاز دارند و به ‌نظر می‌رسد سلول‌های حافظه‌ی TLC زودتر از دیگر مدل‌های حافظه دچار خرابی می‌شوند. حافظه‌های TLC بیشتر برای مصرف‌کنندگان عادی و کسانی که با اطلاعات حیاتی سروکار ندارند توصیه می‌شود.

 

SSD Caching

این امکان وجود دارد که بتوان از درایو SSD به‌عنوان حافظه‌ی موقت Cache استفاده کرد. در این حالت اطلاعاتی که بیشترین میزان استفاده را دارند در این درایو ذخیره می‌شوند تا دسترسی به آنها سریع‌تر باشد (فناوری SRT اینتل یکی از روش‌های SSD Caching است). این روش در برخی از اولترابوک‌های مجهز به سیستم عامل ویندوز نیز به‌کار گرفته‌شده است و برخی از مادربردها نیز با داشتن پورت‌هایی همچون mSATA و M.2 از این فناوری پشتیبانی می‌کنند. در این روش در واقع از درایو اس‌اس‌دی به عنوان حافظه‌ی موقت یا همان حافظه‌ی کش استفاده می‌شود و یک هارد معمولی یا همان HDD به عنوان حافظه‌ی ذخیره‌سازی فایل‌های آرشیوی در نظر گرفته می‌شود.

 

SATA

در حال حاضر پورت SATA یا Serial ATA به پورت استاندارد برای انتقال اطلاعات در کامپیوترهای دسکتاپ و لپ‌تاپ تبدیل‌شده است و اکثر هارددیسک‌ها، درایو SSD و درایوهای نوری از این پورت بهره می‌برند. در کنار پورت SATA اتصال برق با طرحی مشابه با پورت SATA(اما با اندازه‌ی بزرگ‌تر) قرارگرفته که محل اتصال کابل برق است. در کامپیوترهای دسکتاپ این اتصالات به‌وسیله کابل به مادربرد وصل می‌شوند، اما در اکثر لپ‌تاپ‌ها اتصالات روی برد لحیم شده و درایو مستقیماً به برد وصل می‌شود. استاندارد سوم SATA جدیدترین استاندارد معرفی شده در این زمینه است که از حداکثر سرعت انتقال اطلاعات شش گیگابیت در ثانیه پشتیبانی می‌کند. برای دستیابی به این سرعت، هم درایو مورد استفاده و هم مادربرد باید از این استاندارد پشتیبانی کنند. در حال حاضر تمامی مادربردها و درایوهای SSD جدید با اندازه 2,5 اینچ همگی از استاندارد SATA III پیروی می‌کنند.

 

mSATA

با کاربردی‌ترین اصطلاحات مربوط به اس‌اس‌دی SSD آشنا شوید

پورت mSATA بیشتر برای درایوهای SSD کامپکت و با ابعاد کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرد. درایوهای SSD با پورت mSATA در ظرفیت‌های مختلف تولیدشده‌اند و از سرعت‌های بالا نیز پشتیبانی می‌کنند. برد درایوهای SSD با پورت mSATA به‌صورت یک‌پارچه طراحی‌شده و دیگر خبری از کابل برای اتصال نیست. در عوض این سری از درایوهای SSD بدون هیچ واسطه‌ای درون پورت مورد نظر قرار می‌گیرند. برخی از مادربردهای دسکتاپ از پورت mSATA استفاده می‌کنند، اما لپ‌تاپ‌ها و اولترابوک‌ها به علت فضای کمی که دارند، مشتریان اول درایوهای SSD با پورت mSATA هستند.

 

M.2 SATA

productGallery3101 این پورت در واقع نسل تازه پورت mSATA به‌شمار می‌آید و برای درایوهای SSD کامپکت طراحی و توسعه داده‌شده است. طراحی پورت این سری از درایوها مشابه mSATA است، اما اگر دقت کنید می‌بینید که در بخش پورت درایو، دو شیار مجزا کننده پورت‌ها در نظر گرفته‌شده است (پورت mSATA تنها یک شیار میانی دارد). درایوهای مجهز به این پورت در اندازه‌های مختلف تولیدشده‌اند می‌توانند از حافظه‌های NAND روی هر دو سمت درایو بهره ببرند. نسل جدید مادربردها مجهز به چیپ‌ست Z97 در اکثر موارد از این پورت پشتیبانی می‌کنند و سرعت تئوری ارائه‌شده برای این درایو به 10 گیگابیت در ثانیه می‌رسد. انعطاف‌پذیری بالای درایوهای جدید مجهز به پورت M.2 SATA باعث می‌شود تا سازندگان سیستم‌های کامپیوتری (چه دسکتاپ و چه لپ‌تاپ) دستشان برای استفاده از این درایو در انواع سیستم‌های کوچک و جمع‌و‌جور باز باشد.

 

SATA Express

این پورت بسیار جدید در مادربردهای جدید امسال معرفی‌شده و شاید هنوز نتوانیم درایوهای مجهز به این پورت را به‌سادگی در بازار بیابیم. پورت SATA Express ترکیبی از دو پورت SATA و یک پورت دیگر در کنار آن است که می‌توانند سرعت انتقال اطلاعات 10 گیگابیت در ثانیه را فراهم آورند. این پورت و پورت M.2 SATA هر دو از رابط PCIe برای انتقال اطلاعات بهره می‌گیرند که می‌تواند باعث از رده خارج شدن درایوهای PCIe SSD قدیمی‌تر شوند.

 

PCIe SSD

در این مدل از درایوهای SSD، چیپ‌ست‌های حافظه روی یک برد قرارگرفته و به رابط PCI-E مادربرد متصل می‌شوند. این سری از درایوها قیمت بالاتری دارند و البته پهنای باند موجود برای انتقال اطلاعات نیز بسیار بیشتر از پورت SSD است. همچنین این درایوها می‌توانند دارای سیستم RAID مجتمع باشند که خود می‌تواند افزایش سرعت انتقال اطلاعات را در پی داشته باشد. استفاده از این سری درایوها بیشتر برای سیستم‌های حرفه‌ای، دیتاسنترها و سرورها توجیه‌پذیر است. همچنین با حضور پورت‌های پرسرعت امروزی، شاید کمتر کسی به سراغ این سری از درایوهای اس اس دی بروند.

 

Smart Response Technology SSD

این فناوری از سوی کمپانی اینتل معرفی‌شده و امکان استفاده از یک درایو SSD با حجم کم به‌عنوان یک حافظه Cache سرعت‌بالا برای هارددیسک‌های معمولی را فراهم می‌سازد. این قابلیت از زمان عرضه d مادربردهای Z68 معرفی شد و برای استفاده از آن باید یک مادربرد مجهز بهSRT، یک هارددیسک و یک درایو SSD داشته باشید. SRT پس از چند بار استفاده از سیستم کم‌کم یاد می‌گیرد که کدام فایل ها را بیشتر از بقیه مورد استفاده قرار می‌دهید و با ذخیره‌ی آن‌ها روی درایو SSD، دسترسی به آن‌ها را سریع‌تر می‌کند. استفاده از SRT زمانی منطقی است که شما در حال حاضر یک هارددیسک بوت روی سیستم دارید و نمی‌خواهید زمانی برای ساخت یک درایو SSD قابل بوت صرف کنید. به‌ هرحال این فناوری برای کاربری که قصد دارد یک درایو SSD با ظرفیت 128 یا 256 گیگابایت بخرد چندان مصرفی نداشته باشد؛ زیرا درایوی با چنین ظرفیتی می‌تواند به‌سادگی ویندوز و نرم‌افزارهای جانبی سیستم را شامل شده و دیگر نیازی به هارددیسک به‌عنوان درایو بوت نداشته باشد.

 

Write Cycles

یکی از معیارهای طول عمر درایوهای SSD برای مقایسه با درایوهای دیگر مقدار Write Cycle است که بیان‌کننده‌ی تعداد دفعات پاک کردن و دوباره نوشتن اطلاعات روی یک سلول از حافظه است. درایوهای حرفه‌ای‌تر دارای Write Cycle بالاتری هستند که البته این مقدار بالاتر بیشتر برای استفاده در سرورها و دیتاسنترها بیشتر مفید خواهد بود.

 

TRIM

فرمان TRIM زمانی که می‌خواهید روی درایو SSD چیزی بنویسید، ابتدا سلول‌های حافظه باید کاملاً خالی شوند و سپس اطلاعات جدید روی آنها نوشته شود. در حالت عادی انجام این کار بدون مشکل انجام می‌شود، اما زمانی که ظرفیت درایو کم‌کم پر شود و اطلاعات قرار باشد به سلول‌هایی منتقل شود که پیش‌تر در آنها اطلاعات قرارگرفته، با کند شدن روبه‌رو خواهیم شد. دستورالعمل TRIM که از سیستم‌عامل ویندوز 7 معرفی شد، وظیفه‌شناسایی سلول‌های حافظه‌ای که باید خالی شوند را برعهده داشته و قبل از آنکه قرار باشد اطلاعات درون آنها قرار بگیرد، آنها را خالی می‌کند تا دیگر مشکل کندی انتقال اطلاعات رخ ندهد. شما می‌توانید با کمک نرم‌افزاری همچون CrystalDiskInfo از فعال یا غیرفعال بودن قابلیت TRIM مطلع شوید.

 

RAPID Mode

این عبارت در واقع نامی است که سامسونگ برای فناوری SSD RAM-Drive در محصولات خود برگزیده است. RAPIDمخفف Realtime Accelerated Processing of I/O DATA است که به استفاده از بخشی از حافظه‌ی RAM سیستم در کنار درایو SSD برای سرعت بخشیدن به جریان انتقال اطلاعات اشاره دارد (مشابه همان کاری که حالت SSD Caching در رابط با هارددیسک و درایو SSD انجام می‌دهد). فایل‌هایی که بیشترین میزان استفاده را دارند روی حافظه RAM قرار می‌گیرند و اگر در این حالت از نرم‌افزارهای تست سرعت استفاده کنید، با اعداد و ارقام بسیار بالا روبه‌رو خواهید شد! با این حال یک نکته منفی در اینجا وجود دارد و آن قطع شدن برق است که باعث از بین رفتن تمامی اطلاعات موقت ذخیره‌شده روی حافظه RAM خواهد شد.

 

 

خواندن و نوشتن Sequential و 4K

خواندن و نوشتن Sequential و 4K اگر به تست‌های مختلف درایوهای SSD نگاهی داشته باشید، همواره سرعت انتقال اطلاعات در دو حالتSequentialو 4Kذکرشده است. تست خواندن و نوشتن Sequential فایل‌های بزرگی را شامل می‌شود و به ما می‌گوید رفتار و سرعت درایو در مواجهه با فایل‌های حجیم چگونه است. در فایل‌های حجیم، اطلاعات در مسیری مشخص و بدون به‌هم‌ریختگی و پشت سر هم روی درایو ذخیره می‌شوند و به همین خاطر سرعت انجام این کار بالا است. این سرعت همان چیزی است که اکثر سازندگان به‌عنوان حداکثر سرعت قابل‌دستیابی روی درایوهای خود ذکر می‌کنند. در مقابل خواندن و نوشتن تصادفی، دسترسی به بلوک‌های اطلاعات با حجم کم (معمولاً با حجم 4K) روی بخش‌های مختلف حافظه را شامل می‌شوند و همان‌طور که انتظار دارید، سرعت انجام این کار در مقایسه با خواندن و نوشتن Sequential پایین‌تر است. ارقام مربوط به‌سرعت انتقال اطلاعات در برخی نرم‌افزارها به‌صورت «مگابایت در ثانیه» و در برخی موارد به‌صورت «عملیات ورودی و خروجی در ثانیه» (IOPS) بیان می‌شود.

 

MTBF

عبارتMTBF یا Mean Time Between Failure بیشتر از آنکه برای مقایسه دو درایو از سازندگان مختلف مفید باشد، برای مقایسه دو درایو متفاوت از یک سازنده‌ی یکسان مناسب خواهد بود. MTBF در واقع بیان‌کننده‌ی نرخ خرابی مورد انتظار از یک درایو است و نشان‌دهنده عمر کاری درایو به شکل مطلق نیست. موسسه‌ی JEDEC مجموعه‌ای از تست‌های خواندن و نوشتن برای تعیین MTBF تعیین کرده است، اما نمی‌توان با اطمینان گفت که همه‌ی سازندگان درایو‌های SSD از این تست‌های پیروی می‌کنند یا خیر؛ در نتیجه مقدار MTBF نقش تعیین‌کننده برای مقایسه بین دو درایو از سازندگان مختلف نخواهد داشت.

 

Wear Leveling

این عبارت به تکنیکی مدیریتی در Firmware درایوهای SSD اشاره دارد. به کمک این روش سیستم مدیریتی درایو SSD اطلاعات را بین سلول‌های مختلف حافظه در کل درایو پخش می‌کند تا حجم کاری هر یک از سلول‌های حافظه متعادل باشد و فشار کاری مضاعفی بر سلول‌های حافظه وارد نشود.

 

مبدل سایز

مبدل سایز اس اس دی

در حال حاضر اکثر درایوهای SSD با اندازه 2,5 اینچ در ضخامت‌های هفت یا 9,5 میلی‌متر تولید می‌شوند، اما بسیاری از کیس‌های دسکتاپ برای نصب هارددیسک با اندازه 3,5 اینچ در نظر گرفته شده‌اند. یک مبدل که شامل یک قاب فلزی می‌شود این فرصت را فراهم می‌کند تا درایو 2,5 اینچی وی آن بسته‌شده و سپس داخل کیس قرار گیرد. برای نصب درایو SSD در لپ‌تاپ‌ها و اولترابوک‌ها نیز مبدلی اختصاصی در نظر گرفته‌شده که اغلب به آن مبدل Z-Height گفته می‌شود. این مبدل شامل یک قاب پلاستیکی است که روی درایو SSD (مدل‌های 2,5 اینچی) قرار می‌گیرد تا این درایو به‌خوبی در محل خود جای گرفته و محکم شود.

اس‌اس‌دی‌های ای‌دیتا این مبدل را همراه خودشان دارند تا کاربر بتواند به راحتی درایو ذخیره‌سازی دستگاه خود را به یک درایو اس‌اس‌دی تبدیل کند. ای‌دیتا همچنین باکسی را برای هاردهای معمولی HDD ارائه می‌کند که کاربر می‌تواند پس از تعویض هارد، HDD قدیمی خود را داخل این باکس قرار بدهد و از آن به عنوان یک هارد اکسترنال استفاده کند و به اطلاعات قدیمی خود دسترسی داشته باشد.

 

نرم‌افزار انتقالی

برخی درایوهای SSD به همراه نرم‌افزاری ارائه می‌شوند که به شما برای انتقال اطلاعات هارددیسک به درایو SSD جدید کمک می‌کنند. ممکن است بگویید این کار نیازی به نرم‌افزار نداشته و به‌سادگی با کپی کردن فایل‌ها می‌توان به انتقال اطلاعات لازم پرداخت. مشکل زمانی رخ می‌دهد که شما بخواهید درایو بوت را به SSD منتقل کرده و سکتورهای بوت را عیناً روی درایو SSD نیز داشته باشید. عملیات کپی درایو حاوی سیستم‌عامل باید خارج از محیط ویندوز صورت گیرد و به همین خاطر یک نرم‌افزار مخصوص برای انجام این کار نیاز خواهد بود.

برای این کار نرم‌افزارهای رایگان و پولی مختلفی وجود دارد که هر کدام امکانات و مزایای خودشان را دارند. یکی از بهترین نرم‌افزارهای انتقال اطلاعات از هارد معمولی به اس‌اس‌دی نرم‌افزار Acronis است که قیمت آزاد آن 50 دلار است. اما مشتری‌های اس‌اس‌دی‌های ای‌دیتا می‌توانند با استفاده از سریالی که در پشت بسته‌ی محصول درج شده، بدون پرداخت هیچ پولی، نرم‌افزار آکرونیس را رجیستر کنند و عملیات انتقال اطلاعات را  انجام بدهند. در واقع با استفاده از این نرم‌افزار می‌توانید در چند گام ساده سیستم عامل، داده‌ها و حتی درایوهای پارتیشن‌بندی‌شده‌ی هاردتان را روی اس‌اس‌دی جدید‌تان منتقل کنید یا از آن پشتیبان تهیه نمایید.

همراه اس‌اس‌دی‌های ای‌دیتا نرم‌افزار دیگری به نام SSD ToolBox نیز عرضه می‌شود که کار آن تست سلامتی و نظارت بر عملکرد اس‌اس‌دی است. با استفاده از این نرم‌افزار هم می‌توانید در صورت نیاز سرعت و قابلیت‌های دیگر درایو را به سادگی تنظیم کنید.

15 رای
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید